Politički street art u Novom Sadu

 

U poslednje vreme u Novom Sadu, Sremskim Karlovcima i Sremskoj Kamenici, ali i drugim okolnim mestima, pored raznih grafita na zidovima zgrada i drugih građevina, sve češće se pojavljuju autori koji svojim delima ruže izgled grada. Zbog toga se većina građana i građanki pita šta politički street art govori o društvu i šta nam poručuju ofarbani zidovi u bojama srpske zastave, kako tumačiti lične i građanske slobode i u kojoj meri one služe učvršćivanju dominantnog društvenog narativa.

Sve to me ne bi čudilo da krajem nedelje nisam poslovno obišao više gradova centralne i južne Srbije i na njihovim gradskim ulicama nisam video da se na ovako neprimeren i ružan način potencira nacionalna pripadnost. Svojevremeno je u Novom Sadu, na zgradi pošte, bio ispisan grafit: „Ovo je Srbija“ i dobio je odgovor: „Budalo, ovo je pošta!“.To, što se Novosađanima ne dopada ova vrsta ulične umetnosti, ne znači da oni ne vole Srbiju i street-art, jer imaju i čuvaju murale posvećene Miki Antiću, Balaševiću, Maradoni… i protestuju protiv onih koji su bahato prekrečili mural „Jedna istina“ francuskog umetnika Remeda, koji se nalazio u centru grada  i nakon toga je zamenjen drugim muralom, ali znatno „srpskijim“ u odnosu na jednu univerzalnu poruku,

Grb i zastava Republike Srbije prema Zakonu o izgledu i upotrebi grba, zastave i himne Republike Srbije („Službeni glasnik RS“ broj: 36/2009.) mogu se upotrebljavati u umetničkom stvaralaštvu na način kojim se ne vređa javni moral, ugled i dostojanstvo Republike Srbije, ne na način da izlaganje zastave služi kao podloga, podmetač, prostirka, zavesa ili draperija. Njome se ne mogu prekrivati i „ukrašavati“ drugi predmeti, pa čak ni konferencijski stolovi ili govornice (osim u formi stone zastavice), a kamo li neprikladna mesta na zidovima zgrada, podvožnjaka, ograda i slično.

Da li je reč o kulturnom slepilu, odnosno nesposobnosti pojedinaca da zbog svoje preterane privrženosti sopstvenoj kulturi i pogledima na svet shvate ili prihvate način na koji određene situacije vide ili doživljavaju pripadnici drugih i drugačijih kultura, ili možda akulturaciji kroz sveobuhvatnu i totalnu adaptaciju i prilagođavanje nacionalnog kulturnog sadržaja ljudima iz drugih kultura, prvenstveno manjinskih (što na žalost često prati i određeni stepen prinude, ako se manjina ne prilagođava normama većinske i dominantne kulture)?

Praksa etnocentrizma u kojoj se druga kultura i drugi etniciteti procenjuju ili percipiraju iz ugla sopstvene kulture ili etniciteta, označava stav pojedinaca i grupa prema kojem su oni „centar“ svega ili „merilo“ za sve ostale pojedince, grupe, zajednice ili kulture. To obično podrazumeva i težnju da se druge kulture menjaju, asimiluju ili modifikuju u skladu sa sopstvenom, većinskom ili dominantnom kulturom, ili još gore da prema manjini raspiruju mržnju, prezir ili strah, jer su drugi i drugačiji.

Kulturna hegemonija vladajuće klase svojom dominantnom kulturom manipuliše kulturom društva, njegovim verovanjima, idejama, vrednostima i moralom, čime njihov pogled na svet postaje dominantna kulturna norma i vladajuća ideologija. Njome se održava i opravdava društveni, politički i ekonomski status quo kao prirodan i neizbežan poredak koji je koristan za sve, iako zapravo koristi samo vladajućoj klasi. Niko ne želi da prizna da se radi o političkoj ideologiji koja pojačava identifikaciju pojedinca sa sopstvenom državom i/ili nacijom i da se gradi uverenje da nacija, definisana u okvirima etničke pripadnosti ili etniciteta, ima pravo da konstituiše državu (nezavisnu i suverenu političku zajednicu) i da interes sopstvene nacije ima prioritet nad interesima građanina pojedinca, drugih nacija ili bilo koje druge društvene grupe ili kolektiviteta.

Tvorci ovakve ideologije i „slika koje govore sve“ trebali bi da znaju da se vrednosti i ponašanja koja se smatraju prikladnim ili neophodnim za srpsku kulturu u kojoj je pojedinac rođen ne stiču molerisanjem zidova nacionalnim simbolima, već međusobnim učenjem i prihatanjem druge kulture, jezika, društvenih normi, običaja, hrane i drugih sadržaja u kojima različite kulture koegzistiraju i međusobno se razlikuju u ipak jedinstvenoj celini.

Društvena kohezija ne gradi se stvaranjem „srpskog sveta“, već: značajnim vezama između pripadnika određene grupe i šire društvene zajednice, osnaživanjem veza pripadnika manjinskih kultura sa većinskom ili dominantnom kulturom kroz kritički dijalog i prožimanje kultura, tako što građani obogaćeni iskustvom stupaju u interakciju sa drugim kulturama i uče jedni od drugih.

 

 

Velimir Kovačević

 

 

 

 

 

OSTAVITE KOMENTAR

Please enter your comment!
Please enter your name here